Op donderdag 17 september 2026 kwamen grondroerders, netbeheerders, opdrachtgevers en toezichthouders samen in het U Parkhotel in Enschede. Deze pagina is de terugblik: de hoogtepunten, de workshops om op te bladeren en de foto’s van de dag.
Terugblik van de organisatie
Tijdens de Nationale Graafschadepreventiedag 2026 brachten we kennis, praktijk en innovatie samen. We keken naar actuele ontwikkelingen in wetgeving en normen, naar nieuwe technieken en datatoepassingen, maar ook naar gedrag, samenwerking en opdrachtgeverschap.
Op deze pagina's kunnen we nog even nagenieten van deze bijzondere dag: bekijk de presentaties, de foto's van Fuat Akdeniz en de video van Sogelink.
Het was een leerzame én gezellige dag — dank voor jullie komst!
Matthijs van den Hatert
Voorzitter KLO
“Voor mij staan de veiligheid van medewerkers en de omgeving altijd voorop.”
Marjolein van der Ploeg
Programmamanager Kennisarena
“Zorgvuldig graven begint niet pas buiten, maar bij de mensen die elkaar ruim vóór de eerste graafbeweging al weten te vinden.”
Mechiel van Manen
Voorzitter uitvoerend comité ZoARG
“Graafschade voorkomen vraagt om kennis en innovatie. Samen ontwikkelen we oplossingen die buiten echt het verschil maken.”
12.30 uur
Dagvoorzitter 
Margriet de Vries (Gasunie) bevroeg 
Matthijs van den Hatert (KLO), 
Marjolein van der Ploeg (Kennisarena) en 
Léon olde Scholtenhuis (ZoARG) over nut en noodzaak van de dag.
Hanneke Muller (HaeG&Co), 
René Frinks (KLO) en 
Wil van Ophem (Netbeheer Nederland) introduceerden Sjefke, de gehelmde hoofdrolspeler in een nieuwe animatie over veilig graven. Bekijk de animatie ↗
Alex Schipperheijn (KLO/GPKL/Gem. Den Haag), 
Ties Dammers (RDI) en 
Joost Schut (C5P infradossier) spraken over samenwerking in de graafketen en de voortgang van het C5P infradossier, een KLO-initiatief.
Rudi Zoet (COB) ging met 
Sophie Keizer (Ministerie EZK) in op de feiten en fabels rond veilig graven.
Tom Stigter sloot namens ZoARG het plenaire deel af.
Terugkijken
Klik op “Presentatie bekijken” om de bijbehorende pdf door te bladeren. Van een deel van de workshops is de presentatie beschikbaar; de overige volgen zodra ze zijn aangeleverd.
Ronde 1
13.45 – 14.35 uur
De waarde van proefsleuvengegevens
Faith Tangara (ZoARG) & Rob van Son (COB)
Hoe kunnen gegevens uit proefsleuven beter worden vastgelegd, gedeeld en hergebruikt? Een datamodel en prototype-database maken informatie uit liggingsonderzoek bruikbaar voor nieuwe projecten. Deels in het Engels.
Van moeten naar willen: zo wordt veilig graven vanzelfsprekend
Jarko van Bloois (COB), Mareille de Bloois (Mediation & Behaviour) & Dick Broekhuizen (RDI)
Veilig en zorgvuldig graven draait niet alleen om regels en procedures, maar ook om gedrag, gewoonten en samenwerking. Een interactieve workshop over aan welke knoppen je kunt draaien.
Minder EV’s, meer focus
Jos Lemmens (Enexis) & Marit van Hattem (Liander)
Regionale netbeheerders presenteerden een nieuw denkmodel voor gerichtere voorzorgsmaatregelen en meer duidelijkheid in de praktijk.
Ontwerp de ondergrond met AI
Aleksandra Bratic (ZoARG)
Een meer gestructureerde aanpak van ondergrondse inrichting: met de gemeente Amsterdam als casus werd een optimalisatiemodel ontwikkeld, inclusief een ondergrond-ordeningsspel. Deels in het Engels.
Ronde 2
14.45 – 15.35 uur
Bekijk sleufloze detectie in het FieldLab
Excursie door ZoARG
Deelnemers liepen mee over het recent geopende UT FieldLab, waar kabels en leidingen zorgvuldig zijn ingegraven en ingemeten, en zagen hoe grondradar-apparatuur kabels en leidingen opspoort.
Grip op risico’s en afspraken met het C5P infradossier
Rob Elemans (Geldrop-Mierlo), René Draaijer (Utrecht), Alex Schipperheijn (KLO/GPKL), Ties Dammers (RDI) & Joost Schut (C5P)
Rob Elemans liet live zien hoe zijn gemeente met het C5P infradossier werkt; René Draaijer bevroeg hem vanuit zijn ervaring in Utrecht. Daarna volgde een gesprek over de ketenuitdagingen.
Toezicht en sanctiebeleid van RDI
Eric Kieboom & Dick Broekhuizen (RDI)
RDI lichtte toe hoe toezicht op zorgvuldig graven zich ontwikkelt en welke rol het sanctiebeleid daarbij speelt, met inzicht in actuele aandachtspunten en gevolgen voor de praktijk.
Hoe betrouwbaar zijn KLIC-gegevens?
Ilya Gorbunov (ZoARG)
Liggingsgegevens uit een KLIC-melding zijn niet altijd even nauwkeurig. Een betrouwbaarheidsmodel kan helpen om risico’s beter te beoordelen.
Presentatie bekijkenRonde 3
15.45 – 16.35 uur
Naar één graafschadevoorspeller
Dirk Koster (Enexis) & Tom Stigter (Alliander)
Enexis, Liander en Stedin werken aan een gezamenlijke aanpak om graafschaderisico’s eerder en eenduidiger te herkennen. Wat is al mogelijk en wat vraagt nog ontwikkeling?
Zorgvuldig graven begint bij de opdrachtgever
Rudi Zoet (COB), Hanneke Muller (CROW) & Max Hoffmann (MPT opleiding)
Graafschade voorkomen begint al bij initiatief, ontwerp en opdrachtverlening: risico-inventarisatie, contractafspraken en de RAW-besteksystematiek.
Hoe bewegen we naar een 3D gebruik?
Marit van Hattem (Liander) & Fuat Akdeniz (Kadaster)
De toevoeging van de z-coördinaat brengt 3D-informatie dichterbij. Wat zijn de kansen en risico’s, en hoe maken we er samen een succes van?
Geslaagde en mislukte sleufinnovaties
Beata Henriksson (ZoARG)
Welke technische en organisatorische factoren maken het verschil tussen een innovatie die doorbreekt en een innovatie die blijft steken? In het Engels.
Afsluiting
De dag eindigde met de uitreiking van de Graafschadepreventie Inspiratieprijs. Deze prijs ging naar Nita Sardjoe, veiligheidskundige bij Van Gelder. Samen met netbeheerder Liander wist zij het aantal graafschades in Amsterdam terug te brengen van gemiddeld 18 per maand naar 2. Een resultaat dat laat zien wat aandacht voor vakmanschap, voorbereiding en samenwerking kan opleveren.
Nita Sardjoe ontving de prijs uit handen van Alex Schipperheijn en Matthijs van den Hatert van het KLO.
Lees het artikel over de succesvolle samenwerking van Nita met Liander: Van 18 graafschades per maand naar 2
Uitgelicht
Het KLO nam het initiatief voor het C5P infradossier: één digitale plek voor de risico-inventarisatie, het maatregelenplan, afspraken en informatieoverdracht. Het onderwerp kwam terug in het plenaire programma en in workshop 2 van ronde 2.
Meer informatie: crow500proof.nl
Een zorgvuldig graafproces gebeurt niet alleen buiten. De Kennisarena Kabels en Leidingen onderzoekt samen met de sector hoe RAW-bestekken en de UAV beter kunnen bijdragen aan het voorkomen van graafschade. Het onderwerp kwam terug in workshop 2 van ronde 3.
Binnen ZoARG worden nieuwe technieken en werkwijzen voor de ondergrond onderzocht en in de praktijk getest. Tijdens workshop 1 van ronde 2 bracht ZoARG deelnemers naar het Fieldlab om verschillende detectietechnieken te zien.
Sfeerbeelden
Terugblik op de plenaire sessie, de workshops en de sfeer op de campus — gemaakt en ter beschikking gesteld door Sogelink.
Bekijk op YouTube ↗Bekijk het fotoalbum met foto's die tijdens de Nationale Graafschadepreventiedag 2026 zijn gemaakt.
Naar het fotoalbum ↓Fotoalbum
Klik op een foto om ’m groot te bekijken.
149 foto's
Samen verder
Deze dag laat zien hoeveel kennis, ervaring en ideeën er in de graafketen aanwezig zijn. KLO, Kennisarena Kabels en Leidingen en ZoARG blijven partijen verbinden en samen werken aan een veiligere en zorgvuldigere graafpraktijk.
Het Kabel en Leiding Overleg verbindt grondroerders, netbeheerders en beheerders van de openbare ruimte. Samen met o.a. het ministerie van Economische Zaken, RDI, Kadaster en CROW werkt het KLO aan veilig graven.
www.voorkomgraafschade.nl
Het R&D-programma Zorgvuldige Aanleg en Reductie Graafschade bestaat sinds 2013 en richt zich op ontwerp, aanleg en beheer van ondiepe ondergrondse infrastructuur, vanuit een samenwerking tussen KPN en de Universiteit Twente.
www.zoarg.com
In de Kennisarena bieden het COB, Stichting Mijn Aansluiting en het GPKL een veilige en neutrale omgeving om samenwerking in de kabel- en leidingensector vooruit te helpen, met steun van het Fonds Fysieke Leefomgeving.
Kennisarena Kabels en Leidingen ↗